Broekem 49, 3740 Bilzen, BE
+32 (0) 478 030479
info@screentime-consult.be

Gevolgen van teveel screentime

Wat werknemers, jongeren en kinderen er ook mee doen, hoe sterk het de efficiëntie van ons werk ook opdrijft, hoe leerzaam en leuk het ook is, los van de inhoud zijn er ook gezondheidsrisico’s verbonden aan een hoge screentime. 

Te veel beeldschermtijd kan leiden tot de volgende problemen:

School- en leerproblemen 

Concentratieproblemen.

Door veel schermtijd vermindert je concentratie. Na een hele dag werken, probeer je nog wat e-mails te beantwoorden, een paper af te maken of youtube te bekijken. Dit is niet gezellig voor de mensen in huis maar ook helemaal niet effectief. Je concentratievermogen is niet optimaal en je inspiratie is ver te zoeken.

Verminderde cognitieve vermogens.

Studies in o.a. in The Lancet geven aan dat wie meer dan 2 uur per dag schermtijd heeft, last heeft van verminderde cognitieve vermogens (prestatie op tests, executieve functies, aandacht, werkgeheugen, episodisch geheugen, taal en verwerkingssnelheid). Volgens docenten heeft de concentratie van leerlingen duidelijk te lijden onder smartphonegebruik. Dat blijkt uit onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek & Advies (2017). In dit onderzoek hebben 1318 leerkrachten van middelbare scholen een vragenlijst ingevuld. Leerlingen blijken minder goed te presteren.

Medische problemen

Oog- en kijkproblemen.

Ogen worden sneller moe achter een beeldscherm. Oogspieren worden vermoeid door het staren en kijken op een korte afstand. We kunnen last krijgen van vermoeide, branderige, droge of tranende ogen, hoofdpijn, dubbelzien en wazig zien. Te veel focussen op een punt dichtbij (zoals een scherm) maakt dat ogen bijziend worden. Voor kleine kinderen is het felle led-licht – dat in veel beeldschermen zit van televisies, tablets en smartphones – schadelijk voor de ooglens. Jonge ogen kunnen het licht nog niet goed kunnen filteren. Rond 10 jaar wordt dat beter, maar sommige mensen houden hun hele leven een gevoeligheid voor led-licht.

De ontwikkeling van de nek en rug.

Door een eenzijdige houding achter een beeldscherm waarbij werknemers, volwassenen of kinderen ook nog onderuit gezakt zitten, kunnen de nek en rug overbelast raken. Het gewicht dat op de nek komt als je voorovergebogen op een scherm kijkt, is groot. Dat kan tot nekklachten en rugklachten leiden.

Vruchtbaarheidsproblemen.

Onderzoek wijst namelijk uit dat de vermindering van melatonine zorgt voor een vermindering van de vruchtbaarheid. Dit is te wijden aan het feit dat melatonine onze eicellen beschermt tegen oxidatieve stoffen en daardoor in optimale conditie blijven. Dit leidt tot vermindering en herstel van DNA-schade. Bovendien heeft melatonine een positief effect op de energiestofwisseling.

Hartproblemen.

Het tijdschrift Neurology vermeldt dat beroertes, ooit een aandoening voor 50-plussers, steeds meer voorkomen in de groep 20 tot 50-jarigen. De oorzaken hiervan komen precies overeen met de risicofactoren waar overdreven schermgebruik toe bijdraagt. Het aantal jonge slachtoffers is momenteel nog klein, maar een beroerte op je dertigste komt steeds meer voor. Het hart lijdt uiteraard ook onder de passiviteit. Het risico op een fatale hartaandoening neemt daardoor toe met elk extra scherm-uur per dag. In Australië werd eerder al een relatie ontdekt tussen hart- of vaatziekten en extra scherm-uren.

Kanker?

Dat blootstelling aan LED licht verstoort de aanmaak van melatonine. Dit invloedrijke hormoon zorgt ook voor de onderdrukking van bepaalde soorten of vormen van kanker, zoals borstkanker.

‘Niet-goed-in-je-vel’ gevoel

Psychisch welbevinden.

Als zowel jongeren als volwassenen, behalve computergebruik op werk of school, thuis ook nog diverse uren internetten, hebben ze een grotere kans op allerlei lichamelijke én geestelijke klachten. Dat varieeert van burn-out tot depressief en angstig zijn of minder presteren. Een slechte nachtrust door blootstelling aan licht vlak voordat je gaat slapen, kan het stresshormoon ‘cortisol’ verhogen. Dit kan dan weer leiden tot neiging tot depressie en deregulatie van emoties.

Een studie van de San Diego State University (2018) toont aan dat tieners die meer tijd met een smartphone besteden minder gelukkig zijn. Dit onderzoek is gehouden bij miljoenen tieners. Mogelijk komt dit door het smartphonegebruik zelf of omdat ongelukkige tieners zich sneller achter een smartphone verschuilen. Dit onderzoek toonde een duidelijk verband tussen de opkomst van smartphones en de groei van gevoelens van depressie. Vanaf 2012 is het zelfvertrouwen van tieners namelijk sterk gedaald en dit tijdens een periode waarin ze meer en meer tijd gingen doorbrengen op smartphones.

Slaapproblemen.

LED-licht kan slecht zijn voor de gezondheid, de ogen en de kwaliteit van de slaap. Het licht en de bewegingen die van beelden (op schermen zoals tv, laptop, iPad of telefoon) komen, onderdrukken het slaaphormoon melatonine (Atlanta School of Sleep Medicine and Technology). Melatonine laat aan onze hersenen weten dat het tijd is om te gaan slapen.

Problemen met conditie en fitheid.

Uit onderzoek blijkt dat de afgelopen jaren de kracht in romp en bovenbenen bij kinderen sterk is afgenomen. Ook het uithoudingsvermogen en de loopsnelheid is minder dan dat het was. Ook de algemene conditie van volwassenen lijdt eronder.

Overgewicht.

Kinderen en volwassenen zitten achter een beeldscherm meer stil. Dat betekent weinig beweging en het zorgt voor een grotere trek in ongezond eten. Het verbruik van energie (calorieën) achter een beeldscherm is soms zelfs nog minder dan gewoon in rust. Daardoor hangt meer beeldschermtijd samen met meer overgewicht. Tevens hebben onderzoekers aangetoond dat de tijdstippen waarop maaltijden plaatsvinden, opschuiven. Mensen die later naar bed gaan, ontwaken ook later en nuttigen hun eerste én laatste maaltijd dus ook later. Je lichaam heeft minder tijd om de calorieën te verbranden.

Nomophobie.

De angst om geen gsm/smartphone te kunnen gebruiken. Dit kan op zich een oncontroleerbaar angstgevoel of gevoel van onveiligheid met zich meebrengen. Negatieve gevolgen excessief gsm-gebruik die gerapporteerd werden, zijn; afhankelijkheid van de gsm, slaapproblemen, gebruik in gevaarlijke situaties (bijv. tijdens het autorijden, etc.) en agressief gedrag (bijv. cyberpesten). Smartphone verslaving blijkt positief gerelateerd aan stress (en deze is negatief gerelateerd aan tevredenheid met het leven). Daarnaast kan smartphone verslaving leiden tot mindere schoolprestaties.

 

Positieve gevolgen van schermgebruik

Of we het nu willen of niet, schermgebruik is niet meer weg te denken en is bovendien verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de vooruitgang op vele vlakken (maatschappelijk, industrie, etc.). Deze vooruitgang is niet meer terug te draaien en zal zich allicht exponentieel verder zitten. Iedereen zal dus best goed en in balans leren omgaan met nieuwe technologieën. Dit leidt immers tot tal van voordelen:

 

Informatietoegang

  • Snel en overal informatie zoeken en vinden; leren hoe men in de ‘informatiemaatschappij’ goede en betrouwbare informatie kan weten te vinden.
  • Je route vlot kunnen vinden (gps).

 

Communicatie

  • Snelle communicatie met anderen, vrienden, met werkteams, met klanten, met familie, met andere sociale groepen, etc.
  • Deel uitmaken van sociale groepen.
  • Geen onnodige verplaatsingen (en verplaatsingskosten).
  • Makkelijk bestellingen plaatsen.
  • Eenvoudig en snel bankieren.

 

Het nieuwe werken en leren

  • Snellere werkprocessen en communicatie.
  • Weinig of geen papier meer nodig (kranten, tijdschriften, werkdocumenten, etc.) , dus milieubewust werken.
  • Hybride leren: combinaties tussen leren met anderen en e-learning. Dit hybride leren waarbij online en face-to-face wordt geleerd blijkt de hoogste impact te hebben( Snel informatie uitwisselen; elkaar helpen met huiswerk;
  • smartphones als hulpmiddel in de klas; leren in teams; just-in-time leren).
  • Entertainment (video, games, etc.). Games verbeteren niet alleen de fijne motoriek, maar ook het probleemoplossingsvermogen, inzicht in complexe situaties, strategisch denken, etc.

 

Niet alleen door smartphonegebruik kinderen

Ook het smartphonegebruik van ouders heeft een invloed op kinderen. Voor een onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij zijn 1849 jongeren van 13 tot 18 jaar oud en 637 ouders ondervraagd over smartphonegebruik. Uit dit onderzoek blijkt dat één van de drie jongeren wel eens aan een ouder vraagt om te stoppen met staren naar hun telefoon, waarna enkel een derde van de ouders luistert. Ruim een derde van de jongeren wil zelfs het liefst een smartphonevrije eettafel. Ook hekelt een derde van de jongeren het gebruik van een smartphone in de auto vanwege de veiligheid.